Sầu riêng – “vua của các loại trái cây” – luôn được nhà vườn chăm chút kỹ lưỡng từ giai đoạn ra hoa đến thu hoạch. Tuy nhiên, trong quá trình sinh trưởng, trái sầu riêng rất dễ bị tấn công bởi nhiều loại sâu bệnh, trong đó nấm bồ hóng là một tác nhân gây hại phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ.
Nấm bồ hóng không trực tiếp xâm nhập vào mô trái mà phát triển trên lớp mật ngọt do rệp, rầy tiết ra, tạo thành một lớp đen như muội than bám trên vỏ trái. Lớp nấm này làm giảm khả năng quang hợp, ảnh hưởng đến sự phát triển của trái, làm mất giá trị thẩm mỹ và giảm chất lượng thương phẩm. Nếu không được kiểm soát kịp thời, nấm bồ hóng có thể khiến trái sầu riêng phát triển kém, cơm nhạt màu và giảm năng suất đáng kể.
Vì vậy, việc nhận biết sớm và có biện pháp phòng trừ nấm bồ hóng trên trái sầu riêng là yếu tố quan trọng giúp nhà vườn bảo vệ năng suất và chất lượng.
NGUYÊN NHÂN:
-Do côn trùng chích hút tiết mật ngọt: Các loài như rệp sáp, rầy mềm, rầy xanh… khi chích hút nhựa trái và cuống trái sẽ tiết ra dịch mật ngọt (mật đường). Đây chính là môi trường dinh dưỡng lý tưởng để nấm bồ hóng phát triển và bám dày trên vỏ trái.
-Vườn cây rậm rạp, ẩm độ cao tán cây dày, ít tỉa cành tạo môi trường thiếu thông thoáng, độ ẩm không khí cao, đặc biệt vào mùa mưa, vườn thoát nước kém
-Quản lý sâu bệnh chưa tốt, không kiểm soát rệp sáp kịp thời, bón phân mất cân đối (thừa đạm) làm đọt non phát triển mạnh, thu hút rệp, không vệ sinh vườn thường xuyên. Khi mật số rệp cao mà không xử lý sớm, lượng mật tiết ra nhiều sẽ khiến nấm bồ hóng bùng phát mạnh
-Thời tiết mưa nắng xen kẽ, độ ẩm cao kéo dài là điều kiện lý tưởng cho nấm sinh trưởng và phát tán.
- Mật độ trồng quá dày vườn trồng quá sát nhau sẽ giảm lưu thông không khí, tăng độ ẩm trong tán, ánh sáng khó xuyên vào bên trong. Đây là môi trường lý tưởng cho nấm sinh sôi và lây lan.
- Lá rụng, trái rụng không được thu gom, cỏ dại mọc nhiều, cành bệnh không được cắt bỏ
.png)
BIỂU HIỆN:
- Ban đầu là những đốm đen nhỏ, Sau lan rộng thành mảng đen phủ kín bề mặt, Nhìn giống như có lớp bụi khói bám bên ngoài, Lớp đen này có thể lau nhẹ thấy bám tay.
-Trái mất đi màu xanh tươi tự nhiên, thay vào đó là: Vỏ xỉn màu, gai trái nhìn tối và kém sắc nét, giảm tính thẩm mỹ, khó bán giá cao.
-Có mật ngọt và kiến xuất hiện nhiều, sờ vào trái thấy dính nhớt, kiến bu quanh trái và cuống trái thường đi kèm với rệp sáp, rầy mềm
-Trái phát triển chậm, khi lớp nấm phủ dày, cản trở quá trình quang hợp của vỏ trái, làm trái lớn chậm, dễ bị méo hoặc nhỏ trái, nặng có thể làm trái rụng sớm
-Trường hợp nặng lớp nấm dày đặc phủ cả cành và lá gần trái, trái kém phát triển rõ rệt, chất lượng cơm có thể giảm, màu không đẹp
.png)
TÁC HẠI:
-Nấm bồ hóng tuy không trực tiếp ăn sâu vào phần cơm trái nhưng lại gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và giá trị thương phẩm của sầu riêng
- Giảm giá trị thương phẩm rõ rệt, Vỏ trái bị phủ lớp đen xấu xí, Mất màu sắc tự nhiên, kém bắt mắt, Thương lái ép giá hoặc từ chối thu mua. Đối với sầu riêng xuất khẩu, trái bị bám nấm gần như không đạt tiêu chuẩn
-Ảnh hưởng đến sự phát triển của trái.
-Khi lớp nấm phủ dày: cản trở quang hợp qua vỏ trái và lá xung quanh, trái lớn chậm, kích thước không đồng đều, dễ xảy ra hiện tượng méo trái, nhỏ trái
-Làm cây suy yếu gián tiếp, nấm bồ hóng phát triển mạnh thường đi kèm mật số rệp sáp cao. Khi rệp chích hút nhiều cây mất nhựa, giảm dinh dưỡng, suy cây, giảm sức đề kháng, ảnh hưởng đến các đợt ra hoa và nuôi trái sau
-Tăng nguy cơ nhiễm bệnh khác, tạo điều kiện cho nhiều loại nấm bệnh khác phát triển, làm bệnh lây lan nhanh trong vườn
BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA:
-Quản lý rệp sáp và côn trùng chích hút ngay từ đầu,thường xuyên thăm vườn kiểm tra cuống trái, gai trái
-Phun phòng rệp sáp khi mật số thấp, luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc
-Có thể kết hợp dầu khoáng để tăng hiệu quả diệt rệp, muốn hết nấm bồ hóng phải xử lý triệt để nguồn mật ngọt do rệp tiết ra.
-Tỉa cành tạo tán thông thoáng, loại bỏ cành vượt, cành khuất tán, giữ khoảng cách hợp lý giữa các cây, giúp ánh sáng xuyên đều vào trong tán
- Giảm ẩm độ là cách hạn chế nấm phát triển tự nhiên.
-Vệ sinh vườn thường xuyên, thu gom trái rụng, lá rụng, cắt bỏ cành bị nhiễm nặng, dọn sạch cỏ dại
Hạn chế nguồn bệnh tồn lưu trong vườn.
-Bón phân cân đối, hạn chế thừa đạm, tăng cường kali, canxi, trung vi lượng, giúp cây khỏe, tăng sức đề kháng
- Cây khỏe sẽ ít thu hút rệp và chống chịu tốt hơn.
BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC KHI RỆP SÁP XUẤT HIỆN:
- Rửa trôi lớp nấm bám trên trái, dùng nước sạch áp lực nhẹ rửa bớt lớp bồ hóng, có thể pha thêm xà phòng sinh học loãng để làm sạch mật ngọt (Không xịt áp lực mạnh gây trầy gai trái.)
-Xử lý rệp sáp đồng thời, phun thuốc đặc trị rệp sáp. Kết hợp dầu khoáng hoặc chất bám dính. Phun kỹ mặt dưới trái và cuống trái
- Nếu chỉ xử lý nấm mà không diệt rệp, bệnh sẽ tái phát nhanh.
-Sử dụng thuốc gốc đồng hoặc thuốc nấm phù hợp
-Sau khi xử lý rệp: Phun thuốc có hoạt chất gốc đồng hoặc thuốc nấm phổ rộng an toàn cho trái
-Giúp hạn chế bào tử nấm phát tán thêm.
- Kiểm soát kiến trong vườn, diệt kiến quanh gốc, cắt đường đi của kiến lên cây (Vì kiến bảo vệ rệp, nếu không xử lý kiến thì rệp sẽ tái bùng phát.)
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.
