Giai đoạn nuôi trái là thời điểm quyết định năng suất và chất lượng của vườn sầu riêng. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết nắng mưa thất thường cùng chế độ dinh dưỡng chưa cân đối, nhiều nhà vườn đang gặp tình trạng nứt cuống, bể gai trên trái sầu riêng. Đây là hiện tượng phổ biến nhưng nếu không xử lý kịp thời sẽ làm giảm mẫu mã, dễ gây thối trái và ảnh hưởng lớn đến giá trị thương phẩm khi thu hoạch.
NGUYÊN NHÂN GÂY NỨT CUỐNG – BỂ GAI:
-Sau nhiều ngày nắng nóng, đất khô hạn nhưng gặp mưa lớn hoặc tưới quá nhiều nước khiến cây hút nước mạnh và đột ngột. Lượng nước được đẩy nhanh vào trái làm áp suất bên trong tăng cao, trong khi lớp vỏ chưa kịp giãn nở nên dẫn đến nứt cuống, bể gai hoặc nứt vo trái..
- Bón thừa đạm nhưng thiếu Canxi, Bo và Kali làm vỏ trái yếu, cuống mềm, khả năng đàn hồi kém nên dễ nứt. Canxi giúp cứng vách tế bào, Bo giúp vận chuyển dinh dưỡng và tăng độ dai của cuống, còn Kali giúp điều hòa nước và làm trái phát triển đồng đều. Nếu thiếu các dưỡng chất này, trái rất dễ nứt khi gặp điều kiện bất lợi.
- Rễ yếu, nghẹt rễ hoặc bị nấm bệnh khiến cây hấp thu dinh dưỡng không ổn định, làm trái phát triển không đồng đều
-Giai đoạn trái phát triển mạnh nếu dinh dưỡng dồn nhiều nhưng vỏ không theo kịp sẽ gây tách gai, nứt cuống.
- Trong giai đoạn xổ nhụy đến nuôi cơm mạnh, nếu cây được cung cấp dinh dưỡng quá dư thừa hoặc gặp mưa sau thời gian khô hạn, phần cơm trái bên trong tăng kích thước nhanh hơn lớp vỏ bên ngoài làm gai bị bung tách, vỏ trái rạn nứt, cuống bị kéo căng và nứt
-Nấm hoặc sâu bệnh tấn công vùng cuống trái làm mô cuống suy yếu, dễ nứt và tạo điều kiện cho bệnh xâm nhập. Ngoài ra sâu đục trái, côn trùng chích hút cũng làm tổn thương mô trái khiến cuống dễ nứt hơn khi trái lớn nhanh.
- Nhiệt độ quá cao làm vỏ trái bị mất nước, giảm độ đàn hồi. Khi gặp mưa hoặc tưới nước mạnh sau đó, trái hút nước nhanh sẽ dễ xảy ra hiện tượng sốc nước gây nứt cuống và hở gai.
- Nếu cây mang quá nhiều trái vượt khả năng nuôi dưỡng, dinh dưỡng phân bổ không đều trái chen chúc nhau cuống chịu áp lực lớn sẽ làm trái phát triển méo, dễ hở gai và nứt cuống trong giai đoạn lớn nhanh.
BIỂU HIỆN:
-Hiện tượng nứt cuống – hở gai thường xuất hiện từ giai đoạn trái bắt đầu lớn nhanh cho đến gần thu hoạch. Ban đầu biểu hiện nhẹ nhưng nếu không xử lý kịp thời có thể làm trái nứt nặng, thối trái và rụng sớm.
-Cuống trái: Cuống trái xuất hiện các vết nứt nhỏ chạy dọc hoặc ngang quanh cuống, phần tiếp giáp giữa cuống và vai trái bị tách nhẹ, cuống có dấu hiệu sần sùi, khô nứt hoặc đổi màu nâu đen, một số trường hợp cuống bị rỉ nhựa nhẹ ở vị trí nứt. khi nặng, vết nứt ăn sâu làm cuống suy yếu, dễ gãy hoặc rụng trái.
-Hở gai - bể gai: Khoảng cách giữa các gai mở rộng bất thường., đầu gai bị tách ra hoặc nứt đôi, phần da giữa các gai xuất hiện đường rạn nhỏ gai không khít như bình thường mà bung hở ra, trái phát triển không cân đối, có chỗ phình to bất thường, một số trái bị nứt nhẹ quanh vai trái hoặc phần giữa trái.
- Trái lớn nhanh bất thường sau mưa hoặc sau khi tưới nhiều nước. Trái tăng kích thước nhanh nhưng vỏ trái sần cứng, kém đàn hồi một số trái méo, lệch múi hoặc phát triển không đều trái dễ bị sượng cơm hoặc chất lượng cơm không đồng đều về sau.
- Khi cuống hoặc vỏ đã nứt, nấm bệnh rất dễ tấn công gây: Thối cuống thâm đen quanh vết nứt chảy nhựa vàng hoặc nâu, có mùi hôi nhẹ ở vùng tổn thương trái dễ rụng non khi gặp gió mạnh hoặc mưa kéo dài.
TÁC HẠI:
-GIẢM GIÁ TRỊ THƯƠNG PHẨM
• Trái bị hở gai, nứt cuống thường có mẫu mã xấu, mất độ đồng đều.
• Thương lái đánh giá trái kém chất lượng, dễ bị ép giá.
• Những trái nứt nặng thường khó xuất khẩu hoặc bị loại bỏ khi phân loại.
-TẠO ĐIỀU KIỆN CHO NẤM BỆNH XÂM NHẬP
Các vết nứt trên cuống và vỏ trái chính là cửa ngõ để nấm bệnh và vi khuẩn tấn công:
• Thối cuống
• Thối trái
• Chảy nhựa
• Nấm mốc phát triển quanh vết nứt
Đặc biệt trong mùa mưa, độ ẩm cao làm bệnh lây lan rất nhanh.
-GÂY RỤNG TRÁI NON – GÃY CUỐNG
Khi cuống bị nứt sâu:
• Khả năng vận chuyển nước và dinh dưỡng bị giảm
• Cuống suy yếu, dễ gãy khi gặp gió mạnh
• Trái dễ rụng hàng loạt sau mưa lớn hoặc thời tiết bất lợi
-ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG CƠM TRÁI
Trái bị nứt cuống – hở gai thường:
• Phát triển không đồng đều
• Cơm dễ bị sượng
• Múi nhỏ hoặc lép
• Độ béo và mùi vị giảm
• Chín không đồng đều giữa các múi
Một số trái bên ngoài lớn đẹp nhưng bên trong chất lượng kém
-TRÁI BỊ BIẾN DẠNG – MÉO TRÁI
Khi gai bung hở không đều:
• Trái dễ bị méo, lệch múi
• Một số phần phình to bất thường
• Hình dạng trái mất cân đối
Điều này làm giảm tính thẩm mỹ và khó đạt chuẩn đóng gói.
-CÂY SUY KIỆT DO NUÔI TRÁI KHÔNG HIỆU QUẢ
Cây phải tiêu hao rất nhiều dinh dưỡng để nuôi những trái bị tổn thương:
• Hao hụt dinh dưỡng
• Giảm sức cây sau thu hoạch
• Ảnh hưởng đến quá trình ra bông vụ sau
• Bộ lá nhanh xuống cấp nếu tình trạng kéo dài.
BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ:
-Thăm vườn và kiểm tra vườn thường xuyên
-Hạn chế sử dụng phân bón hóa học,bà con nên để cỏ lên mô tạo sự thông thoáng cho cây , tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp lên trái làm thay đổi nhiệt độ đột ngột trên tái.
-Sử dụng phân bón hợp lí, tránh bón thừa những dinh dưỡng không cần thiết khi nuôi trái .Vd ; đạm, ....
-Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng cho cây chăm sóc đất và bảo vệ bộ rễ trước khi làm trái .
-Tưới nước đầy đủ với lượng nước vừa phải cho cây tránh thiếu hoặc tưới quá nhiều
-Tạo điều kiện thoát nước tốt cho vườn
-Cung cấp đầy đủ canxi và vi lượng cho cây.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.
