Mùa mưa là thời điểm cây sầu riêng phát triển mạnh, nhưng cũng là lúc nhiều loại nấm bệnh bùng phát, trong đó bệnh lở cổ rễ được xem là một trong những mối nguy hiểm hàng đầu. Bệnh thường khởi phát âm thầm ngay tại phần cổ rễ – vị trí kết nối giữa thân cây và bộ rễ – nên rất dễ bị bỏ qua trong giai đoạn đầu. Khi những biểu hiện như vàng lá, sinh trưởng chậm hay héo cành xuất hiện thì bộ rễ đã bị tổn thương nghiêm trọng.
Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể làm suy giảm khả năng hút nước, dinh dưỡng, khiến cây còi cọc, giảm năng suất, thậm chí chết cả cây. Chính vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng các biện pháp phòng trị đúng cách là yếu tố quyết định giúp bảo vệ vườn sầu riêng khỏe mạnh, đặc biệt trong những tháng mưa kéo dài.
NGUYÊN NHÂN:
-Nguyên nhân chính gây bệnh lở cổ rễ là nấm Phytophthora palmivora. Loại nấm này có khả năng tồn tại rất lâu trong đất, trong tàn dư thực vật hoặc trên những bộ rễ đã bị nhiễm bệnh. Khi gặp điều kiện thuận lợi như độ ẩm cao, nấm sẽ phát triển mạnh, tạo bào tử và lây lan nhanh qua nước mưa, nước tưới hoặc dòng chảy trong vườn
-Đất ngập úng, thoát nước kém
-Đây là yếu tố phổ biến nhất làm bệnh bùng phát.
-Khi đất bị ngập nước trong nhiều ngày, lượng oxy trong đất giảm mạnh, khiến bộ rễ bị thiếu oxy, suy yếu và mất khả năng chống chịu. Đồng thời, môi trường ẩm ướt cũng tạo điều kiện lý tưởng để nấm phát triển và tấn công vào phần cổ rễ.
-Những vườn trũng thấp, không có mương thoát nước hoặc lên mô thấp thường có tỷ lệ cây bị bệnh cao hơn rất nhiều.
-Vào mùa mưa, độ ẩm không khí và độ ẩm đất luôn ở mức cao. Nước mưa làm bào tử nấm phát tán từ cây bệnh sang cây khỏe thông qua dòng nước chảy hoặc đất bắn lên gốc cây.
-Đây là lý do bệnh thường xuất hiện và lây lan nhanh sau những đợt mưa lớn kéo dài nhiều ngày.
-Trong quá trình làm cỏ, bón phân, phát cỏ hoặc sử dụng máy móc, phần cổ rễ rất dễ bị trầy xước.
-Những vết thương này chính là "cửa ngõ" để nấm xâm nhập vào bên trong mô cây. Chỉ cần một vết thương nhỏ trong điều kiện ẩm ướt cũng có thể tạo điều kiện cho bệnh phát triển.
-Cây sầu riêng có bộ rễ khỏe sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn với nấm bệnh. Ngược lại, nếu bộ rễ bị tổn thương bởi: Bón phân mất cân đối. Lạm dụng phân đạm.Thiếu trung, vi lượng.Đất chai cứng. Độ pH không phù hợp thì sức đề kháng của cây sẽ giảm, tạo điều kiện để nấm tấn công dễ dàng.
- Vườn trồng quá dày khiến ánh sáng khó xuyên xuống gốc, độ ẩm luôn duy trì ở mức cao và không khí lưu thông kém.
-Tàn dư cây bệnh không được xử lý, Lây lan qua nước tưới và dụng cụ canh tác
BIỂU HIỆN:
- Giai đoạn đầu – Biểu hiện xuất hiện ở phần cổ rễ: Đây là giai đoạn quan trọng nhất nhưng cũng là lúc bệnh dễ bị bỏ qua.
+Vỏ ở phần cổ rễ (vị trí tiếp giáp giữa thân và mặt đất) xuất hiện những vết thâm màu nâu sẫm hoặc nâu đen.
+Vùng vỏ bị bệnh có cảm giác ẩm, mềm và hơi lõm so với phần vỏ khỏe.
+Khi cạo nhẹ lớp vỏ bên ngoài sẽ thấy phần mô bên trong chuyển sang màu nâu, không còn màu trắng ngà như mô khỏe mạnh.
+Một số cây có hiện tượng rỉ nhựa màu nâu hoặc vàng nhạt tại vị trí bị bệnh.
=> Ở giai đoạn này, tán lá vẫn còn xanh nên nếu không kiểm tra thường xuyên phần gốc, nhà vườn rất dễ bỏ sót.
-Giai đoạn bệnh phát triển, khi nấm tiếp tục xâm nhiễm, vết bệnh lan rộng theo chu vi cổ rễ và xuống các rễ chính. Lúc này cây bắt đầu xuất hiện các biểu hiện trên phần thân và tán lá như:
+Lá già chuyển vàng từ mép lá vào trong.
+Lá mất độ bóng, héo nhẹ vào buổi trưa dù đất vẫn còn ẩm.
+Đọt non phát triển chậm, lá nhỏ hơn bình thường.
+Cành non yếu, sinh trưởng kém.
+Cây ra ít đọt mới hoặc ngừng phát triển.
=>Nếu bóc lớp vỏ tại vị trí bệnh sẽ thấy phần mô bên trong có màu nâu đen, có mùi hôi nhẹ do mô bị thối.
Giai đoạn nặng, khi bệnh lan bao quanh toàn bộ phần cổ rễ, khả năng vận chuyển nước và dinh dưỡng từ rễ lên thân gần như bị cắt đứt. Biểu hiện lúc này rất rõ ràng:
+Toàn bộ tán cây vàng úa.
+Lá rụng nhiều, cành khô dần từ ngoài vào trong.
+Trái non rụng hàng loạt nếu cây đang mang trái.
+Thân cây có thể chảy nhựa tại vùng sát mặt đất.
+Bộ rễ bị thối, rễ tơ gần như mất hoàn toàn.
+Cây héo rũ và chết nếu không được xử lý kịp thời.
BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ:
-Thiết kế vườn thông thoáng, thoát nước tốt
-Đất ngập úng là điều kiện thuận lợi để nấm phát triển và tấn công bộ rễ.Nhà vườn cần:
+Đào mương thoát nước hợp lý, đặc biệt trước mùa mưa.
+Lên mô hoặc liếp cao đối với vùng đất thấp.
+Khơi thông rãnh thoát nước sau những trận mưa lớn.
+Không để nước đọng quanh gốc trong thời gian dài.
+Một vườn thông thoáng, thoát nước tốt sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ phát sinh bệnh.
- Bảo vệ vùng cổ rễ. Phần cổ rễ là nơi nấm dễ xâm nhập nhất.Trong quá trình chăm sóc cần: Tránh làm trầy xước gốc khi làm cỏ hoặc bón phân. Không vun đất hoặc phủ lớp hữu cơ quá dày sát cổ rễ. Giữ vùng gốc luôn khô thoáng, sạch cỏ dại.Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các vết thâm hoặc chảy nhựa.
-Chăm sóc bộ rễ khỏe mạnh Một bộ rễ khỏe sẽ giúp cây tăng khả năng chống chịu với nấm bệnh.Nhà vườn nên:
+Bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali.
+Bổ sung đầy đủ canxi, magie, silic và các nguyên tố vi lượng.
+Tăng cường phân hữu cơ hoai mục kết hợp chế phẩm vi sinh để cải thiện hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
+Duy trì độ pH đất ở mức phù hợp nhằm tạo điều kiện cho rễ phát triển.
- Quản lý độ ẩm hợp lý không tưới quá nhiều khi đất còn ẩm, đặc biệt trong mùa mưa. Sau những đợt mưa kéo dài cần: Kiểm tra độ ẩm đất trước khi tưới. Hạn chế để nước bắn trực tiếp vào phần gốc. Điều chỉnh lượng nước theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
-Vệ sinh vườn thường xuyên
- Kiểm tra vườn định kỳ ít nhất mỗi 7–10 ngày trong mùa mưa nên kiểm tra: Vùng cổ rễ. Các rễ nổi quanh gốc. Hiện tượng vàng lá, héo cành. Dấu hiệu chảy nhựa hoặc nứt vỏ.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp
