Bọ trĩ là một trong những đối tượng gây hại phổ biến trên nhiều loại rau màu, đặc biệt khi cây đang phát triển đọt non, ra hoa và hình thành trái. Với kích thước rất nhỏ, chúng thường ẩn sâu trong đọt, mặt dưới lá hoặc trong hoa nên nhà vườn dễ bỏ sót ở giai đoạn đầu.
Đáng lo ngại là khi mật số bọ trĩ tăng cao, cây có thể xuất hiện lá xoăn, bạc màu, đọt biến dạng, hoa dễ rụng và trái non bị sần nám, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng cũng như năng suất, chất lượng nông sản.
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH:
-Bọ trĩ có khả năng phát sinh và gia tăng mật số nhanh khi điều kiện thời tiết, đồng ruộng thuận lợi. Nhà vườn nên đặc biệt lưu ý những điều kiện sau:
-Thời tiết nóng, khô: Đây là điều kiện thuận lợi để bọ trĩ sinh sản và phát triển mạnh.
- Ít mưa, độ ẩm thấp: Mưa ít làm giảm tác động rửa trôi, giúp bọ trĩ tồn tại và gây hại liên tục.
-Cây đang ra đọt non: Các mô non mềm, giàu dinh dưỡng là nơi bọ trĩ tập trung và chích hút mạnh.
-Giai đoạn ra hoa – trái non: Bọ trĩ dễ ẩn trong hoa và gây tổn thương trực tiếp đến hoa, trái non.
-Vườn nhiều cỏ dại, tàn dư thực vật: Có thể tạo nơi trú ẩn và là nguồn phát sinh bọ trĩ.
- Ruộng trồng dày, thông thoáng kém: Tạo nhiều vị trí thích hợp để bọ trĩ ẩn náu và phát triển.
- Không kiểm tra và phát hiện sớm: Khi mật số ban đầu thấp, bọ trĩ rất khó quan sát; đến khi thấy lá bạc, xoăn đọt hoặc hoa bị ảnh hưởng thì mật số có thể đã tăng cao.
=> Đặc biệt, sau những đợt thời tiết nắng nóng kéo dài, nhà vườn nên tăng cường kiểm tra đọt non, lá non và hoa để phát hiện bọ trĩ càng sớm càng tốt.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT:
Rau màu:
Bọ trĩ chích hút giai đoạn đang ra đọt non , lá non ,chồi , hoa có thể làm rụng hoa, trái phát triển không bình thường.Gây hại chủ yếu trên lá và đọt non của cây thường làm mép lá non cong veo, cuốn lên trên hoặc cúp xuống.Lá bị bọ trĩ hút nhựa màu xanh nhạt hơn bình thường. Làm phiến lá non phồng rộp, gân lá biến dạng, chồi non không ra lá , rụng hàng loạt, kém phát triển. Bọ trĩ chích hút giai đoạn đang ra hoa có thể làm rụng hoa, trái phát triển không bình thường, biến dạng.
Bầu, bí, dưa:
Xuất hiện các đốm vàng trắng trên lá, và từ từ nhăn nheo, tấn công đọt non làm đọt bị khô, ngọn chùn lại lá xoăn vàng, trái không phát triển hoa rụng. Tại một số ruộng, mật độ bọ trĩ xuất hiện lớn khiến cho hoa rụng, không đậu trái hoặc trái không lớn, lá vàng, khô héo, cây cằn cỗi, yết ớt. Do bọ trĩ tập trung chủ yếu ở đọt non, lá non nên khi bị gây hại nặng, đọt non thường phát triển dựng đứng lên, sẽ bị non sượng, ngóc đầu lên cao, hay gọi là dưa “đầu lân”.
Hoa kiển :
Đối với lá non khi bị bọ trĩ tấn công sẽ bị biến dạng xoăn lại, sức sống cây kém, khi bị nặng chồi non nhú ra sẽ lập tức cháy đen.Bọ trĩ phá hoại trên cả nụ hoa và hoa đang nở, chúng làm cánh hoa thâm đen, nhụy hoa chảy nhựa nên hoa rất xấu, nhanh tàn.
Bọ trĩ dùng miệng đục thủng sau đó dùng vòi để hút nhựa trên lá cây, những nơi bị chích sẽ xuất hiện các đốm có màu trắng nhỏ hay những vết xám làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của hoa.Bọ trĩ hút nhựa đầu cuống hoa, làm cho đầu teo tóp lại. Hoa khi nở bị biến dị, teo nhỏ.
BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ:
Thường xuyên thăm vườn, kiểm tra kỹ đọt non, lá non và hoa.
Vệ sinh ruộng, dọn sạch cỏ dại và tàn dư cây trồng có thể là nơi trú ẩn của bọ trĩ.
Trồng với mật độ hợp lý, giữ ruộng thông thoáng, hạn chế tạo môi trường thuận lợi cho sâu hại phát triển.
Quản lý nước và dinh dưỡng hợp lý, tránh để cây sinh trưởng quá yếu hoặc ra đọt non kéo dài.
Có thể sử dụng bẫy dính màu để theo dõi mật số bọ trĩ và phát hiện sớm
Hạn chế phun thuốc tràn lan khi mật số bọ trĩ còn thấp. Việc bảo vệ các thiên địch có ích trong ruộng góp phần hỗ trợ kiểm soát quần thể bọ trĩ và giảm nguy cơ bùng phát trở lại
Phun đúng thuốc, đúng đối tượng và đúng liều lượng theo nhãn.
Chú ý kỹ thuật phun để thuốc tiếp xúc tốt với đọt non, mặt dưới lá và khu vực hoa – nơi bọ trĩ thường ẩn náu.
Không tự ý tăng liều để mong diệt nhanh hơn.
Luân phiên hoạt chất có cơ chế tác động khác nhau theo hướng dẫn trên nhãn và chương trình quản lý kháng thuốc, tránh sử dụng một hoạt chất liên tục.
Tuân thủ thời gian cách ly và các yêu cầu an toàn đối với từng loại rau màu.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.
