Trong quá trình canh tác chanh, giai đoạn nuôi bông và nuôi trái non là thời điểm cây cần một lượng dinh dưỡng rất lớn. Đây cũng là lúc nhiều nhà vườn gặp tình trạng lá vàng, lá nhạt màu, rụng lá, bông kém phát triển hoặc trái non rụng hàng loạt.
Điều đáng lưu ý là vàng lá trong giai đoạn này không phải lúc nào cũng đơn thuần do thiếu phân. Nếu chỉ thấy lá vàng rồi tăng mạnh lượng phân bón mà không xác định đúng nguyên nhân, cây có thể càng suy yếu, bộ rễ bị ảnh hưởng và khả năng nuôi trái giảm rõ rệt.
Vậy vì sao cây chanh đang nuôi bông, nuôi trái lại bị vàng lá? Nhà vườn cần kiểm tra những gì và chăm sóc như thế nào để cây vừa giữ được bộ lá khỏe, vừa đảm bảo khả năng nuôi trái?
NGUYÊN NHÂN:
Khi bước vào giai đoạn ra hoa, cây chanh phải đồng thời thực hiện nhiều quá trình sinh trưởng, duy trì bộ lá hiện có, phát triển bông và hoa, thụ phấn, hình thành trái non, hạn chế rụng trái sinh lý, tăng cường vận chuyển dinh dưỡng về trái, duy trì hoạt động của bộ rễ và chồi non. Điều này khiến nhu cầu về dinh dưỡng, nước và năng lượng của cây tăng cao.Nếu bộ rễ không khỏe, lượng dinh dưỡng cung cấp không cân đối hoặc cây mang quá nhiều bông – trái so với sức cây, hiện tượng vàng lá rất dễ xuất hiện.
-Thiếu dinh dưỡng:
+Thiếu Đạm: Đạm tham gia mạnh vào quá trình hình thành protein, enzyme và phát triển sinh khối của cây, thiếu đạm lá già chuyển xanh nhạt rồi vàng, lá nhỏ, mỏng, cành sinh trưởng yếu, bộ tán thưa dần, cây có khả năng nuôi bông và trái kém. Tuy nhiên, không nên thấy cây vàng lá là lập tức tăng mạnh phân đạm.Trong giai đoạn nuôi trái, nếu bổ sung đạm quá mức có thể kích thích cây phát triển đọt non mạnh, khiến nguồn dinh dưỡng bị cạnh tranh giữa đọt – bông – trái.
+Thiếu Magie: Magie là thành phần trung tâm của phân tử diệp lục, có vai trò quan trọng đối với quá trình quang hợp, khi thiếu Mg, biểu hiện thường dễ nhận thấy trên lá già, vùng giữa các gân lá bắt đầu vàng, gân lá có thể vẫn giữ màu xanh, lá vàng dần từ trong ra ngoài, trường hợp nặng có thể dẫn đến rụng lá.Với cây đang mang trái, thiếu Mg có thể làm giảm khả năng quang hợp và ảnh hưởng đến quá trình tích lũy chất khô.
+Thiếu Kali: Kali có vai trò quan trọng trong điều hòa nước, vận chuyển đồng hóa và nhiều quá trình sinh lý của cây, trong giai đoạn nuôi trái, nhu cầu kali thường tăng, khi cây thiếu hoặc mất cân đối kali, có thể xuất hiện, lá già vàng hoặc cháy mép, cây kém sức, rái phát triển không đồng đều, khả năng chống chịu điều kiện bất lợi giảm.
+Thiếu Zn, Mn,Fe: Thường biểu hiện rõ trên lá non, lá nhạt màu hoặc vàng giữa gân.
-Bộ rễ yếu:
+Có những trường hợp đất có dinh dưỡng nhưng cây vẫn không hấp thụ được vì bộ rễ hoạt động kém. Các yếu tố có thể làm rễ suy yếu như đất bị úng, thoát nước kém, đất nén quá chặt, dư nước làm rễ thiếu oxy, rễ bị tổn thương, ph có vấn đề, lạm dụng phân bón quá nhiều.
+Khi rễ suy yếu, khả năng hút nước và dinh dưỡng giảm → cây bắt đầu vàng lá → sinh trưởng kém → bông và trái cũng bị ảnh hưởng.
-Mưa nhiều độ ẩm cao:
+ Đối với cây chanh, đặc biệt trong điều kiện mưa nhiều, nhà vườn cần đặc biệt chú ý đến độ ẩm vùng rễ.
+Đất ẩm kéo dài làm lượng oxy trong vùng rễ giảm. Khi đó rễ hoạt động kém, khả năng hấp thu nước và khoáng chất cũng giảm.
-Đọt non cạnh trạh dinh dưỡng với trái:
+Trong giai đoạn nuôi trái, nếu cây chanh đồng thời bật đọt mạnh, nguồn dinh dưỡng sẽ được phân bổ cho cả Đọt non – lá non – bông – trái. Nếu cây không đủ sức, sự cạnh tranh này có thể khiến trái non phát triển chậm và tăng nguy cơ rụng
-Cây phải nuôi quá nhiều bông, trái:
+Khi cây mang lượng bông/trái lớn nhưng bộ lá và bộ rễ không đủ khỏe, cây sẽ huy động dinh dưỡng dự trữ để nuôi trái. Khi đó lá già có thể vàng và rụng dần.
-Tưới nước không hợp lí:
+Thiếu nước → rễ giảm hoạt động, cây dễ vàng lá và rụng bông/trái.
+Thừa nước → rễ thiếu oxy, dễ suy yếu và phát sinh các vấn đề về rễ.
+Đặc biệt trong mùa mưa, tình trạng ẩm kéo dài cần được kiểm soát
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT:
-Lá già vàng trước: thường liên quan đến dinh dưỡng đa/trung lượng hoặc cây đang huy động dinh dưỡng mạnh để nuôi trái.
-Lá non vàng, gân còn xanh: cần chú ý nhóm vi lượng như Fe, Zn, Mn và khả năng hấp thu của rễ.
-Vàng lá kèm rụng lá, cành yếu, rễ nâu/đen: không nên chỉ tập trung bón phân; cần kiểm tra lại bộ rễ và tình trạng đất.
BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC:
– Kiểm tra bộ rễ trước: Đảm bảo đất thoát nước tốt, không để vùng rễ bị úng kéo dài. Nếu rễ đang yếu, ưu tiên phục hồi khả năng hấp thu trước khi tăng lượng phân.
– Bổ sung dinh dưỡng cân đối:Trong giai đoạn nuôi trái, không nên chỉ tập trung vào một dưỡng chất. Cần cân đối NPK + Mg và các vi lượng cần thiết, tùy tình trạng thực tế của cây.
– Giữ bộ lá khỏe để nuôi trái: Không nên thấy cây vàng lá là tăng mạnh phân đạm. Bón quá nhiều đạm có thể làm cây bật đọt, cạnh tranh dinh dưỡng với trái và làm mất cân đối sinh trưởng.
– Quản lý lượng trái:Nếu cây quá nhiều trái nhưng tán lá yếu, cần cân đối lại số lượng trái để tránh cây bị kiệt sức trong giai đoạn nuôi trái.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
