Nứt trái là một trong những sự cố phổ biến và gây đau đầu nhất cho người trồng mận (bao gồm cả mận Hậu, mận Tam Hoa ở miền Bắc và quả roi/mận An Phước ở miền Nam). Những vết nứt không chỉ làm giảm giá trị thẩm mỹ, khiến thương lái ép giá hoặc từ chối thu mua, mà còn mở đường cho nấm bệnh, vi khuẩn và côn trùng xâm nhập gây thối rữa hàng loạt.
Để giúp nhà vườn chủ động bảo vệ năng suất và chất lượng nông sản, bài viết này sẽ chỉ rõ các dấu hiệu nhận biết sớm, phân tích nguyên nhân cốt lõi và hướng dẫn giải pháp khắc phục triệt để.
Nguyên nhân:
Sự mất cân bằng giữa sự phát triển của thịt quả và độ co giãn của vỏ quả là bản chất của hiện tượng nứt trái
-Khi thời tiết nắng hạn kéo dài, đất khô cằn khiến thịt quả ngừng hoặc chậm phát triển, vỏ quả bị ép chặt và mất đi độ co giãn. Nếu gặp mưa lớn bất ngờ hoặc nhà vườn tưới nước quá đẫm, hệ thống rễ sẽ hút nước liên tục đưa lên quả. Phần ruột quả phình to rất nhanh trong khi vỏ chưa kịp dãn nở, tạo ra áp lực nội tại cực lớn xé rách vỏ quả.
-Thiếu Canxi và Bo: Canxi là nguyên tố quan trọng cấu tạo nên vách tế bào. Cây thiếu Canxi làm cho vỏ quả mỏng, giòn, vách tế bào kém liên kết và dễ bị vỡ khi ruột quả lớn. Bo điều hòa sự dãn nở tế bào và quá trình vận chuyển chất dinh dưỡng. Thiếu Bo khiến vỏ quả phát triển không đều, bị chai cứng và giảm khả năng co giãn.
-Các loại nấm bệnh (thán thư, sương mai) hoặc côn trùng chích hút (bọ trĩ, rệp sáp) tấn công quả từ giai đoạn trái non tạo nên các vết sẹo chai sần. Vùng vỏ bị tổn thương này bị mất hoàn toàn tính đàn hồi, do đó khi trái lớn lên, vỏ sẽ bị xé nứt ngay tại các vị trí sẹo của trái.
-Ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp với cường độ cao làm bề mặt vỏ quả bị nung nóng, dẫn đến hiện tượng "cháy nắng". Các tế bào vỏ bị tổn thương hoặc chết đi, trở nên xơ cứng. Khi ruột quả tiếp tục tăng kích thước, phần vỏ xơ cứng này không thể dãn ra và bị nứt.
Dấu hiệu nhận biết:
-Vết nứt chạy dài từ phần cuống xuống đáy quả, thường xuất hiện khi quả đang trong giai đoạn phát triển nhanh hoặc bắt đầu tích đường.
-Xuất hiện các đường nứt nhỏ tỏa ra từ phần rốn quả, thường bắt gặp ở các giống mận An Phước/roi.
-Vết nứt không có hình dạng cố định, xuất hiện xung quanh các vết sẹo cũ, vết cháy nắng hoặc vùng vỏ bị nấm tấn công.
-Tại vị trí nứt, mủ cây chảy ra vón cục. Sau vài ngày, vết thương hở biến màu thâm đen, bốc mùi chua nhẹ và bắt đầu thối rữa do bị nấm hoại sinh xâm nhiễm.
Biện pháp phòng trừ:
-Tỉa bớt cành sâu bệnh, cành vượt để vườn thông thoáng, giảm độ ẩm tích tụ – nguồn sống của nấm bệnh. Tuy nhiên, cần giữ lại lượng cành lá vừa đủ để che chắn cho chùm quả khỏi ánh nắng gắt trực tiếp
-Quản lý bọ trĩ, rệp sáp và nấm thán thư ngay từ khi cây vừa kết trái non
-Đối với các giống mận Nam/roi (mận An Phước), việc bao trái khi quả bằng đầu ngón tay là biện pháp tối ưu giúp ngừa ruồi vàng, chống cháy nắng và giảm thiểu đáng kể rủi ro nứt trái
-Tưới nước định kỳ, đều đặn để giữ độ ẩm đất ổn định ở mức 60–70%. Tránh tình trạng để đất quá khô rồi mới tưới ngập đẫm
-Sử dụng rơm rạ, cỏ khô hoặc bạt chuyên dụng phủ quanh gốc để hạn chế sự bốc hơi nước vào mùa khô và giảm xói mòn khi mưa.
-Xẻ rãnh, khơi thông mương thoát nước trong vườn để tránh ngập úng cục bộ khi có mưa lớn.
-Bổ sung các dòng phân bón lá giàu Canxi - Bo định kỳ từ sau khi đậu trái non cho đến trước khi thu hoạch 2–3 tuần để tăng độ bền dẻo cho vỏ quả
-Bón vôi vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa, giúp sát khuẩn, nâng PH cho đất và bộ rễ hấp thụ Canxi tốt hơn
-Hạn chế bón thừa phân đạm dễ làm quả tăng kích thước quá nhanh trong khi vỏ chưa tích đủ độ dày, rất dễ gây nứt
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
