Trong những năm gần đây, chanh dây đã trở thành một trong những cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng diện tích, người trồng chanh dây phải đối mặt với không ít rủi ro từ sâu bệnh hại. Trong đó, bệnh xì mủ – thối gốc do nấm Phytophthora gây ra được coi là "cơn ác mộng" nguy hiểm nhất. Bệnh diễn biến âm thầm nhưng lây lan cực kỳ nhanh chóng, có thể khiến cả dàn chanh dây đang xanh tốt rụi lá và chết hàng loạt chỉ trong thời gian ngắn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu ban đầu là chìa khóa vàng giúp bà con kịp thời xử lý, bảo vệ năng suất.
Nguyên nhân:
Thủ phạm chính đứng sau căn bệnh này là nấm Phytophthora – loài nấm chuyên sống trong đất và lây lan cực nhanh qua nguồn nước. Tuy nhiên, mầm bệnh chỉ bùng phát dữ dội khi gặp các yếu tố "tiếp tay" sau:
- Đất úng nước mùa mưa: Vườn thoát nước kém, đọng nước quanh gốc khiến rễ bị ngạt và thối, nấm bơi theo dòng nước tấn công toàn vườn.
- Vết thương hở ở gốc: Do xới cỏ quá tay, dao kéo tỉa cành không sát trùng hoặc côn trùng cắn phá tạo điều kiện cho nấm chui vào.
-Lạm dụng phân đạm, đất bị chua: Bón thừa đạm làm vỏ thân mềm yếu; đất chua (pH thấp) là "thiên đường" của nấm bệnh.
- Thiếu vi sinh vật có lợi: Đất cằn cỗi, thiếu phân hữu cơ và nấm đối kháng Trichoderma khiến nấm hại dễ dàng chiếm ưu thế.
Dấu hiệu nhận biết:
1. Biểu hiện tại Gốc và Thân cây (Đặc trưng nhất)
-Vết sũng nước: Đoạn vỏ gốc sát mặt đất (từ 0–30 cm) xuất hiện các đốm màu nâu nhạt đến sẫm, trông như bị dội nước sôi, ranh giới giữa phần bệnh và phần khỏe rất rõ.
-Xì mủ (rịn nhựa): Mạch vỏ bị nứt nẻ, từ vết nứt chảy ra các giọt dịch nhầy dẻo màu nâu nhạt. Khi gặp không khí, đống mủ này khô lại thành cục cứng có màu hổ泊.
-Vỏ thối mục, gỗ thâm đen: Khi cạo nhẹ lớp vỏ bệnh sẽ thấy phần thịt vỏ bị nhũn, chuyển màu xám đen và có mùi hôi mốc nhẹ. Lớp gỗ bên trong cũng bị thâm quầng.
2 Biểu hiện trên Lá và Đọt non
-Héo rũ ban trưa: Ở giai đoạn đầu, lá cây có biểu hiện rũ héo nhẹ khi thời tiết nắng gắt giữa trưa nhưng hồi phục tươi lại vào ban đêm hoặc sáng sớm.
-Vàng lá và rụng hàng loạt: Khi bệnh nặng, lá chuyển sang màu vàng nhạt rồi vàng rực (bắt đầu từ các lá già sát gốc rồi lan dần lên đỉnh dàn). Lá khô dòn và rụng trút hàng loạt.
-Đọt chần, ngừng vươn: Đọt non bị khựng lại, không phát triển thêm, lá mới mọc ra nhỏ và biến dạng.
3. Biểu hiện ở Hệ thống Rễ
-Thối rễ tơ (rễ cám): Khi xới nhẹ lớp đất quanh gốc, hệ thống rễ tơ bị thối đen, vỏ rễ dễ dàng tuột khỏi lõi gỗ.
-Mất khả năng hút chất: Do bộ rễ bị hủy hoại, cây rơi vào tình trạng "chết khát" và thiếu dinh dưỡng dù đất vẫn đủ ẩm và đã được bón phân.
4. Biểu hiện trên Hoa và Quả
-Rụng hoa, quả non: Cây trút hoa và quả non hàng loạt do mạch dẫn bị tắc nghẽn, không vận chuyển được dinh dưỡng lên nuôi quả.
-Quả lớn bị teo héo: Các quả lớn trên dàn ngừng phát triển, vỏ quả nhăn nheo, héo xóp, chín ép hoặc rơi rụng trước khi thu hoạch.
Biện pháp phòng trừ:
-Móc rãnh thoát nước sâu giữa các hàng chanh, đảm bảo tuyệt đối không đọng nước quanh gốc sau mưa.
-Vệ sinh vườn, tỉa bớt các cành chân, lá sát mặt đất (tạo khoảng trống cách mặt đất 40–50 cm) để gốc luôn khô ráo và đón ánh nắng.
-Bón vôi bột định kỳ (1–2 lần/năm) để nâng pH đất lên mức 5.5–6.5. Đất chua là môi trường lý tưởng nhất cho nấm bệnh bùng phát.
-Bón bổ sung phân hữu cơ hoai mục kết hợp nấm đối kháng Trichoderma để cải tạo đất và ức chế nấm hại.
-Cân đối dinh dưỡng: Tránh bón thừa phân đạm (N); tăng cường bón Kali, Caxi, Silic để giúp vỏ cây dày chắc, tăng khả năng chống chịu.
-Hạn chế tối đa việc xới xáo sâu gần gốc làm đứt rễ trong mùa mưa.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
