Vú sữa là một trong những loại cây ăn trái chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao, không chỉ được ưa chuộng tại thị trường nội địa mà còn đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Tuy nhiên, cùng với tiềm năng kinh tế lớn, nhà vườn trồng vú sữa luôn phải đối mặt với nhiều áp lực từ sâu bệnh hại, trong đó ruồi đục trái được xem là "kẻ thù số một".
Ruồi đục trái tấn công âm thầm từ giai đoạn trái bắt đầu bước vào độ chín, khiến vỏ trái bị thâm đen, thịt trái hoại tử, thối rữa và rụng hàng loạt. Đáng lo ngại hơn, sự xuất hiện của vết đục dù rất nhỏ cũng làm mất đi hình thức thương phẩm, khiến nông sản bị từ chối xuất khẩu hoặc rớt giá nghiêm trọng tại thị trường trong nước. Do đặc tính sinh sản nhanh và nhộng ẩn nấp dưới đất, việc phun thuốc hóa học khi phát hiện bệnh thường chỉ đem lại hiệu quả kém và gây nguy cơ tồn dư hóa chất. Chính vì vậy, việc chủ động phòng ngừa sớm kết hợp các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp chính là chìa khóa vàng giúp nhà vườn bảo vệ năng suất, nâng cao chất lượng nông sản và tối ưu hóa lợi nhuận bền vững
Nguyên nhân:
-Nhiệt độ và độ ẩm cao là điều kiện lý tưởng cho ruồi đục trái phát sinh, phát triển mạnh và rút ngắn chu kỳ vòng đời.
-Khi dòi lớn trọn vẹn sẽ chui ra khỏi trái, rơi xuống đất để làm nhộng. Nhộng ẩn nấp dưới mặt đất (2–5 cm) chờ điều kiện thuận lợi để nở thành ruồi trưởng thành, tạo thành chu kỳ phá hoại liên tục.
-Thiếu ánh sáng mặt trời direct và ẩm độ cao tạo môi trường trú ẩn lý tưởng cho ruồi trưởng thành.
-Trái rụng, trái thối do ruồi đục không được thu gom, tiêu hủy mà để nguyên trên mặt đất, khiến dòi chui xuống đất làm nhộng và nhân đàn nhanh chóng.
Việc không sử dụng túi bao trái hoặc không đặt bẫy Pheromone dụ ruồi đực từ sớm tạo điều kiện cho ruồi cái tự do giao phối và đẻ trứng
-Đặc tính:
-
Đẻ trứng trực tiếp vào ruột trái: Ruồi cái dùng ống đẻ trứng nhọn đâm xuyên qua lớp vỏ trái vú sữa (đặc biệt là giai đoạn trái ươm vàng, sắp chín) để đẻ trứng vào bên trong.
-
Sức sinh sản cực lớn: Một con ruồi cái có thể đẻ hàng trăm trứng trong suốt vòng đời. Trứng nở thành dòi (ấu trùng) chỉ sau 1–3 ngày.
-
Tấn công từ bên trong: Dòi sau khi nở sẽ đùng đùn ăn thịt trái, làm thịt trái bị mưng mủ, thối rữa và mềm nhũn, rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu bằng mắt thường.
Dấu hiệu nhận biết ruồi đục trái vú sữa:
-Vết chích nhỏ như đầu kim: Trên bề mặt vỏ xuất hiện các đốm chích nhỏ màu nâu hoặc xám đen do ruồi cái dùng ống đẻ trứng đâm vào.
-Vỏ trái đổi màu, ứa mủ: Xung quanh vết chích thường hơi lõm xuống, vỏ trái chuyển sang màu thâm quầng. Một số trường hợp có vết mủ trong hoặc hơi vàng rỉ ra từ lỗ chích rồi khô lại.
-Thịt trái bị mềm nhũn, thối rữa: Dòi bên trong ăn thịt trái làm phần cơm vú sữa bị hoại tử, chuyển sang màu thâm đen, chảy nước và có mùi hôi chua bất thường.
-Xuất hiện dòi (ấu trùng): Bổ đôi trái vú sữa bị bệnh sẽ thấy nhiều dòi màu trắng ngà, di chuyển linh hoạt (có khả năng búng nhảy) nằm bên trong thịt trái.
-Trái rụng sớm hàng loạt: Trái vú sữa đang trong giai đoạn ươm vàng hoặc sắp thu hoạch bị thối nhanh và rơi rụng đầy gốc.
-Ruồi trưởng thành xuất hiện nhiều: Vào thời điểm nắng nhẹ (sáng sớm hoặc chiều mát), quan sát thấy ruồi có thân màu nâu vàng, cánh trong suốt với các dải đen đậu hoặc bay vo ve quanh chùm trái.
Biện pháp phòng trừ:
-Sau mỗi vụ thu hoạch, tiến hành cắt tỉa các cành già cỗi, cành vô hiệu, cành sát mặt đất để tán cây thông thoáng, tăng ánh nắng chiếu vào gốc, làm giảm bớt nơi trú ẩn của ruồi.
-Thường xuyên nhặt sạch tất cả trái rụng, trái bị sâu bệnh đem gom lại ngâm vôi, đem đốt hoặc chôn sâu (tối thiểu 30–50 cm) có rắc vôi bột để triệt hạ dòi và nhộng bên trong.
-Vào cuối vụ hoặc trước khi cây ra hoa, tiến hành cuốc xới nhẹ quanh gốc kết hợp rắc vôi bột hoặc ngập nước vườn định kỳ để tiêu diệt nhộng đang ẩn nấp trong đất.
-Tiến hành bao trái khi vú sữa đạt kích thước bằng ngón tay cái hoặc quả trứng gà (trước khi vỏ chuyển sang màu chín ươm) để cách ly hoàn toàn trái với ruồi cái.
-Sử dụng các hoạt chất có tính lưu dẫn, vị độc hoặc thuốc sinh học như Abamectin, Emamectin benzoate...
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
