Khi trồng bưởi, ai cũng mong cây xanh tốt, ra hoa đậu quả nhiều và quả to đẹp để bán được giá. Nhưng không ít người gặp phải tình trạng lá non, quả non xuất hiện những vết sần sùi, lồi lõm, xấu xí — đó chính là bệnh ghẻ xẹo, hay còn gọi là ghẻ nhám. Đây là một trong những bệnh phổ biến và gây thiệt hại nhất trên cây bưởi, nếu không phát hiện và xử lý kịp thời sẽ lan nhanh, làm cây cằn cỗi, quả biến dạng và mất giá trị hoàn toàn. Bài viết sau sẽ hướng dẫn bạn nhận biết rõ bệnh và cách phòng trị triệt để.
Nguyên nhân:
Bệnh do nấm Elsinoë fawcettii (tên đồng nghĩa: Sphaceloma fawcettii) thuộc lớp nấm túi Ascomycetes gây ra. Đây là loại nấm ký sinh chuyên tính, chỉ tấn công các bộ phận non của cây bưởi và các cây họ cam quýt.
Nấm tồn tại và trú ẩn chủ yếu trên , Các vết bệnh cũ trên lá, cành, quả đã nhiễm trước đó, Tàn dư thực vật rụng trong vườn, Vỏ cành bị bệnh chưa được xử lý
Nấm ưu tiên tấn công mô non (lộc non, lá non, hoa non, quả non) khi độ tuổi mô chưa cứng hóa, Trực tiếp qua biểu bì của mô non hoặc qua các vết thương hở do sâu vẽ bùa cắn, gió thổi cọ xát, hoặc tác động cơ giới khi chăm sóc
Vườn bưởi không được cắt tỉa định kỳ sẽ tạo môi trường âm u, độ ẩm cao trong lòng tán, trở thành "ổ dịch" cho nấm bệnh trú ngụ.
Bón quá nhiều phân đạm (N) làm lộc non vươn dài, mô tế bào mềm yếu, giảm khả năng tự bảo vệ của cây. Ngược lại, việc thiếu hụt các chất trung - vi lượng (như Canxi, Silicon, Boron) khiến vách tế bào mỏng, dễ bị nấm đâm xuyên.
Thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao, lá và trái thường xuyên ẩm ướt.
Biểu hiện:
-Trên lá: Ban đầu xuất hiện các chấm nhỏ hình tròn, trong suốt, màu vàng nhạt hoặc nâu nhạt như giọt dầu, sau đó vết bệnh nhô cao lên mặt dưới lá (hoặc cả 2 mặt), hình thành các nốt sẹo nhám sần sùi, màu nâu xám hoặc xám trắng, lá biến dạng bị co rút, nhăn nheo, biến dạng, cong queo và nhỏ hơn bình thường. Lá bị nặng sẽ vàng và rụng sớm
-Trên quả:
+Giai đoạn quả non: Vết bệnh ban đầu là các đốm nhỏ màu nâu đậm, nhô cao trên bề mặt vỏ quả.
+Giai đoạn quả lớn: Các vết sẹo phát triển, liên kết lại thành từng mảng, dải sần sùi hoặc các u nát nhô lên khỏi vỏ quả. Mảng sẹo có màu xám, xám nâu hoặc nâu nhạt, khi sờ tay vào thấy rất nhám và cứng. Quả bị nhiễm bệnh nặng từ sớm thường bị biến dạng, phát triển kém, vỏ dầy, nứt nẻ hoặc dễ rụng non. Quả bị nhiễm muộn vẫn giữ được kích thước nhưng vỏ trái xấu mã, giảm giá trị thương phẩm nghiêm trọng.
-Cành non và đọt: Vết bệnh ban đầu là các nốt sần màu nâu nhỏ nhô lên khỏi bề mặt vỏ cành.Khi bệnh nặng, các nốt sẹo dày đặc làm cành non bị khô xơ, nứt vỏ, lùn cọc và ngưng phát triển. Cành bị bệnh dễ gãy gục khi mang trái hoặc gặp gió lớn, các đọt non phía trên bị héo khô.
-Trên hoa: Bào tử nấm có thể tấn công vào cánh hoa và đài hoa. Xuất hiện các đốm màu xám nhỏ nhạt, làm hoa dễ bị thối, rụng trước khi đậu quả hoặc đậu quả nhưng quả non đã mang sẵn mầm bệnh.
Biện pháp phòng trừ:
Sau mỗi đợt thu hoạch, cần cắt tỉa bỏ các cành sâu bệnh, cành khô, cành sát mặt đất và cành vượt nằm sâu trong lòng tán để vườn cây luôn thông thoáng, nhiều ánh sáng, giảm độ ẩm
Thu gom toàn bộ lá, cành, quả bị bệnh rơi vãi dưới gốc hoặc còn sót trên cây đem đi tiêu hủy (đốt hoặc chôn lấp) để cắt đứt nguồn nấm tồn dư.
Thiết kế mương rãnh thoát nước tốt, tránh để ngập úng mùa mưa. Hạn chế tưới phun mưa lên tán cây vào buổi chiều tối hoặc thời điểm cây đang ra đọt non, đậu quả non.
Rửa sạch và khử trùng kéo cắt cành, dao tỉa (bằng cồn hoặc nước vôi) trước khi chuyển sang cắt tỉa cây khác.
Hạn chế bón thừa phân đạm (N), đặc biệt là trong giai đoạn cây đang ra đọt non và quả non hoặc trong mùa mưa.
Tăng cường bón phân hữu cơ hoai mục kết hợp vi sinh vật có lợi (Trichoderma)
Bổ sung đầy đủ các chất trung - vi lượng như Canxi (Ca), Magie (Mg), Silicon (Si), Bo (B) giúp vách tế bào dày, vỏ quả cứng cáp, hạn chế nấm đâm xuyên.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
