Cây hồng xiêm (sa pô chê) là loại cây ăn trái có giá trị kinh tế, được nhiều nhà vườn lựa chọn canh tác. Tuy nhiên, trong quá trình sinh trưởng, cây có thể bị nhiều đối tượng sâu bệnh tấn công, trong đó có hiện tượng nấm bồ hóng xuất hiện trên lá, cành non và trái.
Bệnh thường biểu hiện bằng những lớp màu đen giống như muội than bám trên bề mặt cây. Lớp phủ này có thể làm giảm khả năng tiếp nhận ánh sáng của lá, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, khiến cây sinh trưởng kém và làm mất vẻ ngoài đẹp mắt của trái, giảm giá trị thương phẩm.
Đặc biệt, nấm bồ hóng thường liên quan mật thiết đến sự xuất hiện của các loại côn trùng chích hút. Vì vậy, muốn quản lý hiệu quả, bà con cần nhận biết đúng dấu hiệu và tìm ra nguyên nhân gây bệnh ngay từ đầu.
Nguyên nhân:
Nấm bồ hóng phát triển trên lớp dịch mật ngọt do côn trùng chích hút tiết ra. Lớp dịch này bám trên lá, cành và trái, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển thành lớp phủ màu đen.
Các loại côn trùng như rệp sáp, rệp vảy và rầy mềm hút nhựa cây, đồng thời thải ra dịch mật có chứa đường. Lớp dịch này bám trên bề mặt lá, cành và trái, trở thành nguồn dinh dưỡng cho nấm bồ hóng phát triển và hình thành lớp màu đen. Rệp sáp thường tập trung ở kẽ cành, mặt dưới lá, cuống trái và những vị trí kín trong tán cây. Khi mật độ rệp tăng cao, lượng dịch mật tiết ra nhiều hơn, khiến nấm bồ hóng dễ xuất hiện và lan rộng trên các bộ phận của cây hồng xiêm.
Tán cây quá dày, cành lá đan xen và ít được tỉa thông thoáng có thể khiến độ ẩm trong tán tăng, bề mặt cây lâu khô và việc kiểm tra sâu hại trở nên khó khăn. Đây là những điều kiện có thể làm tình trạng bồ hóng kéo dài.
Thời tiết ẩm, ít nắng và tán cây kém thông thoáng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số loại nấm phát triển. Tuy nhiên, độ ẩm cao không phải là nguyên nhân duy nhất; nguồn dịch mật do côn trùng chích hút thường là yếu tố quan trọng đối với nấm bồ hóng.
Ít kiểm tra mặt dưới lá, kẽ cành, cuống trái và không phát hiện sớm rệp sáp, rệp vảy có thể khiến côn trùng phát triển mạnh. Khi nguồn dịch mật tăng lên, nấm bồ hóng dễ lan rộng trên các bộ phận của cây.
Dấu hiệu nhận biết:
Bề mặt lá xuất hiện những mảng màu đen hoặc xám đen, trông giống như muội than bám trên lá.
Lớp phủ ban đầu có thể xuất hiện thành từng đốm nhỏ, sau đó lan rộng và liên kết thành mảng lớn.
Khi bị phủ dày, bề mặt lá mất đi màu xanh tự nhiên, khả năng tiếp nhận ánh sáng giảm.
Lá bị ảnh hưởng kéo dài có thể quang hợp kém, khiến cây sinh trưởng chậm và giảm sức phát triển.
Vỏ trái xuất hiện lớp đen giống bụi muội, bám thành từng mảng không đều.
Lớp phủ có thể lan rộng trên bề mặt trái, làm mất màu sắc tự nhiên và vẻ ngoài sạch đẹp.
Trái bị phủ đen nhiều sẽ giảm tính thẩm mỹ, ảnh hưởng đến chất lượng cảm quan và giá trị thương phẩm.
Cần kiểm tra kỹ vùng cuống trái vì đây có thể là nơi rệp sáp và các côn trùng chích hút tập trung
Cành, nhánh nhỏ và cuống trái xuất hiện các vệt hoặc mảng đen bám bên ngoài.
Lớp phủ thường tập trung ở những vị trí có dịch mật do côn trùng chích hút tiết ra.
Nếu rệp gây hại nhiều, cây có thể xuất hiện thêm dấu hiệu suy yếu, chồi non phát triển kém.
Tác hại:
Làm giảm khả năng tiếp nhận ánh sáng và hiệu quả quang hợp của lá.
Khiến cây sinh trưởng kém nếu lớp phủ dày kéo dài và cây đồng thời bị côn trùng chích hút gây hại.
Làm vỏ trái mất vẻ ngoài tự nhiên, giảm giá trị thương phẩm.
Gây khó khăn trong việc kiểm tra tình trạng sâu hại và chăm sóc vườn cây.
Biện pháp phòng trừ:
Thường xuyên cắt bỏ cành khô, cành sâu bệnh và những cành mọc quá dày.
Tạo độ thông thoáng cho tán cây, giúp ánh sáng xuyên vào bên trong và không khí lưu thông tốt hơn.
Thu gom cành lá bị nhiễm nặng, đưa ra khỏi vườn và xử lý phù hợp.
Tránh cắt tỉa quá mức làm cây suy yếu hoặc bị cháy nắng.
Kiểm tra thường xuyên mặt dưới lá, chồi non, kẽ cành và cuống trái.
Phát hiện sớm các ổ rệp để xử lý trước khi chúng phát triển thành mật độ cao.
Có thể dùng tia nước phù hợp để rửa trôi một phần rệp và dịch mật ở những vị trí dễ tiếp cận, tránh làm tổn thương cây.
Khi cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chỉ chọn sản phẩm được đăng ký cho đúng đối tượng và cây trồng, sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn.
Với lớp bồ hóng nhẹ trên lá hoặc cành, có thể dùng nước sạch rửa nhẹ để loại bỏ một phần lớp phủ.
Tránh chà xát mạnh làm trầy xước lá, cành non hoặc vỏ trái.
Với trái đang thu hoạch, cần lựa chọn cách vệ sinh phù hợp, bảo đảm an toàn thực phẩm.
Bón phân hữu cơ hoai mục kết hợp phân khoáng cân đối theo nhu cầu cây.
Duy trì độ ẩm đất phù hợp, tránh để cây bị khô hạn kéo dài hoặc úng rễ.
Không lạm dụng phân đạm khiến cây phát triển quá nhiều đọt non, dễ thu hút một số côn trùng chích hút.
Theo dõi tình trạng sinh trưởng để điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp.
Cảm ơn bà con đã quan tâm và theo dõi bài viết. Hy vọng bài viết này sẽ đem lại cho bà con những kiến thức bổ ích trong quá trình canh tác nông nghiệp. Nếu muốn tham khảo thêm nhiều thông tin hữu ích khác, xin kính mời quý bà con truy cập vào trang web Thiên Hà WTO của chúng tôi mỗi ngày nhé !
Nguồn : Thiên Hà WTO Tổng Hợp.!
